REHABILITACJA ORTOPEDYCZNA

Rehabilitacja ortopedyczna, jako doskonałe uzupełnienie leczenia po wykonywanych w naszym szpitalu zabiegach operacyjnych, stanowi szczególny obszar działalności naszego Centrum Rehabilitacji. Bardzo ważnym elementem po urazie i/lub operacji, bez którego powrót do pełnej sprawności jest bardzo trudny, a w wielu przypadkach niemożliwy, jest odpowiednio dobrana i zaplanowana fizjoterapia. Plan pracy z pacjentem jest ustalany i weryfikowany przy współpracy ortopedy, który przeprowadzał zabieg, lekarza specjalisty rehabilitacji oraz fizjoterapeuty.

Rehabilitację ortopedyczną wykorzystujemy w terapii następujących schorzeń:

Uszkodzenia stożka rotatorów stanowią jedno z najczęstszych wskazań do leczenia operacyjnego u Pacjentów z dolegliwościami bólowymi barku. Program fizjoterapii po przebytym artroskopowym zabiegu naprawy stożka rotatorów w naszym Centrum Rehabilitacji jest dostosowywany do każdego Pacjenta indywidualnie. Pod uwagę brana jest faza pooperacyjna (faza gojenia i ruchów biernych; faza ruchów czynnych; faza wzmacniania; faza przygotowania i powrotu do rekreacji i sportu), wiek, ogólna kondycja, dodatkowe schorzenia oraz aktywność zawodowa czy sportowa.

Zadaniem fizjoterapii jest edukacja – nauka Pacjenta unikania niepożądanych ruchów czy wykonywania czynności dnia codziennego nosząc stabilizator, redukcja bólu, zwiększenie zakresu ruchu i poprawa siły mięśniowej w obrębie barku, a w rezultacie przywrócenie sprawności w używaniu kończyny operowanej podczas wykonywania aktywności dnia codziennego. Program rehabilitacji zawiera – zgodne ze światowymi standardami postępowania po rekonstrukcji stożka rotatorów – m.in. ćwiczenia według koncepcji PNF oraz terapię manualną. Ćwiczenia we wzorcach dla łopatki i  kończyny górnej wg PNF w łańcuchu zamkniętym i otwartym będą miały ma celu odtworzenie prawidłowego rytmu łopatkowo-ramiennego i prawidłowego balansu mięśniowego między poszczególnymi zespołami mięśniowymi, stabilizację łopatki oraz poprawę propriocepcji. Mobilizacje stawowe w obrębie kompleksu barkowego oraz ćwiczenia rozciągające będą stosowane w przypadku braku pełnego biernego zakresu ruchu w stawie ramiennym. Podczas późniejszych faz ćwiczeń rehabilitacyjnych wdraża się charakterystyczne czynności ruchowe z danej aktywności zawodowej czy dyscypliny sportowej. Zakres ćwiczeń, intensywność oraz ich tempo dobierane są indywidualnie, bazując na odpowiednich testach  i obserwacji pacjenta.

Badania naukowe:

W naszym Szpitalu zespół badaczy – fizjoterapeuta mgr Mirosław Probachta oraz lekarz ortopeda Marek Kulczyk prowadzili badania Pacjentów po rekonstrukcji stożka rotatorów dotyczące oceny reedukacji siły mięśniowej w warunkach izokinetycznych w obrębie operowanego barku. Wyniki badań, które zostaną zaprezentowane w formie dysertacji doktorskiej, pozwolą na ocenę szybkości powrotu parametrów siłowo-szybkościowych ocenianych grup mięśniowych do norm po zabiegu operacyjnym, pomogą ocenić poziom stabilizacji dynamicznej stawu, a przez to prognozować ryzyko wystąpienia kontuzji lub urazu oraz dadzą implikacje dla tworzonych programów fizjoterapii.

Zespół badaczy z naszego Szpitala przeprowadził również badania mające na celu wprowadzenie do praktyki klinicznej i badań naukowych specyficznych kwestionariuszy samooceny, które mają zastosowanie w ocenie stanu funkcjonalnego pacjentów po urazie stożka rotatorów oraz po jego rekonstrukcji. Wyniki badań przedstawione zostały w formie publikacji naukowych:

Bejer Agnieszka, Probachta Mirosław, Kulczyk Marek, Griffin Sharon, Domka-Jopek Elżbieta, Płocki Jędrzej. Validation of the Polish Version of the Western Ontario Rotator Cuff Index in Patients Following Arthroscopic Rotator Cuff Repair. BMC Musculoskeletal Disorders 2018;19:333. https://doi.org/10.1186/s12891-018-2238-9

Bejer Agnieszka, Probachta Mirosław, Kulczyk Marek, Griffin Sharon, The Western Ontario Rotator Cuff Index (WORC) – the polish language version. 2017;20:20–29. https://doi.org/10.19271/IRONS-00045-2017-20

Kwestionariusz Western Ontario Rotator Cuff Index (WORC) – plik do pobrania

Bejer Agnieszka, Szczepanik Magdalena, Płocki Jędrzej, Szymczyk Daniel, Kulczyk Marek, Pop Teresa. Translation, cross-cultural adaptation and validation of the polish version of the Oxford Shoulder Score in patients undergoing arthroscopic rotator cuff repair. Health Qual Life Outcomes 2019;17,191. https://doi.org/10.1186/s12955-019-1263-1

Po zwichnięciu stawu ramiennego, w większości przypadków lekarz ortopeda zaleca leczenie zachowawcze. Gdy zwichnięciu towarzyszą poważne uszkodzenia obrąbka stawowego i/lub panewki łopatki, koniecznym jest wdrożenie leczenia operacyjnego.

Program fizjoterapii w leczeniu zachowawczym lub po leczeniu operacyjnym w naszym Centrum Rehabilitacji jest dostosowywany do każdego pacjenta indywidualnie. Brana jest pod uwagę faza pooperacyjna (faza gojenia – wczesna pooperacyjna, faza pośrednia, faza wzmacniania, przygotowania do powrotu do rekreacji i sportu), wiek, ogólna kondycja, dodatkowe schorzenia oraz aktywność zawodowa czy sportowa.

Nadrzędnym celem postępowania jest przywrócenie funkcjonalnej sprawności kończyny górnej i powrót  do pełnej aktywności zawodowej, rekreacyjnej i sportowej. Program rehabilitacji zawiera zgodne ze światowymi standardami ćwiczenia wg metod fizjoterapeutycznych, które mają na celu przywrócenie centralizacji głowy kości ramiennej względem panewki – odbudowę odpowiedniej siły i prawidłowego balansu mięśni stożka rotatorów i stabilizatorów łopatki, przywrócenie prawidłowego rytmu ramienno-łopatkowego, torowanie propriocepcji, przywrócenie prawidłowej kontroli nerwowo-mięśniowej, odtworzenie dynamicznej stabilizacji stawu ramiennego. Ważna jest także w początkowym okresie po urazie/zabiegu edukacja – nauka pacjenta unikania niepożądanych ruchów czy wykonywania czynności dnia codziennego nosząc stabilizator, redukcja bólu, uelastycznienie blizn pooperacyjnych. Natomiast, w okresie późnym, w przypadku utrzymujących się deficytów zakresu ruchu stosuje się terapię manualna np. wg Maitlanda, terapię mięśniowo – powięziową: FDM, stretching np. długie rozciągania mięśni (LLLD – Low Load Long Duration), poizometryczną relaksację mięśni, terapię punktów spustowych.

Zakres ćwiczeń, intensywność oraz ich tempo dobierane są indywidualnie, bazując na odpowiednich testach  i obserwacji Pacjenta.

Badania naukowe:

Zespół badaczy z tutejszego szpitala przeprowadził badania mające na celu wprowadzenie do praktyki klinicznej i badań naukowych specyficznego kwestionariusza samooceny – Western Ontario Shoulder Instability Index (WOSI), który ma zastosowanie w ocenie stanu funkcjonalnego pacjentów z niestabilnością stawu ramiennego oraz po operacyjnym leczeniu tego problemu. Wyniki badań przedstawione zostały w formie publikacji naukowej:

Bejer Agnieszka, Mastej Sabina, Domka-Jopek Elżbieta, Probachta Mirosław, Kulczyk Marek, Griffin Sharon. Polish linguistic adaptation of the Western Ontario Shoulder Instability Index. European Journal of Clinical and Experimental Medicine. 2019;17(1):51–56. https://doi.org/10.15584/ejcem.2019.1.9

Kwestionariusz Western Ontario Shoulder Instability Index (WOSI) – plik do pobrania

Uszkodzenia więzadła krzyżowego przedniego w większości przypadków wymagają leczenia operacyjnego i specjalistycznej rehabilitacji. Postępowanie lecznicze w naszym Centrum Rehabilitacji jest indywidualnie dostosowane do pacjenta, w zależności od zastosowanej techniki operacyjnej, współistniejących urazów, wieku, poziomu aktywności i kondycji fizycznej.

W początkowym okresie nacisk kładzie się na zmniejszenie obrzęku, stanu zapalnego i bólu przez wykorzystanie zabiegów np. z zakresu krioterapii, elektroterapii i metody Kinesiology Tapingu (aplikacje limfatyczne). Bardzo istotna jest edukacja pacjenta m. in. na temat ochrony przeszczepu przed zerwaniem, nauka prawidłowej zmiany pozycji, chodu o kulach, chodu po schodach. W naszym Centrum Rehabilitacji od samego początku prowadzone są ćwiczenia poprawiające zakres ruchu stawu kolanowego, zaczynając od ruchów biernych z wykorzystaniem szyny CPM, ćwiczeń izometrycznych mięśni kończyny dolnej, stopniowo przechodząc do ćwiczeń wzmacniających z wykorzystaniem np. metody PNF, ćwiczeń koordynacyjnych i równoważnych na dyskach sensomotorycznych, platformie stabilometrycznej oraz nauka chodu po zmiennym podłożu.

Postępowanie usprawniające po rekonstrukcji ACL powinno być prowadzone wieloetapowo, kompleksowo i systematycznie. Dzięki prawidłowo prowadzonej rehabilitacji pacjent może stopniowo wracać do aktywności rekreacyjnej i sportowej, poprzez wprowadzenie elementów danej dyscypliny sportowej.

Badania naukowe:

Zespół badaczy z tutejszego szpitala przeprowadził badania mające na celu kompleksową ocenę pacjentów po rekonstrukcji więzadła krzyżowego przedniego przeszczepem autogennym oraz więzadłem syntetycznym (Ligament Augmentation and Reconstruction System – LARS). Oceniany był wpływ operacji i rehabilitacji na reedukację siły mięśniowej, funkcjonalności stawu kolanowego, stabilność posturalną badanych czy jakość ich życia. Wyniki badań przedstawione zostały w formie dysertacji doktorskiej oraz publikacji naukowych:

Płocki Jędrzej dysertacja doktorska: „Porównanie wyników rekonstrukcji więzadła krzyżowego przedniego przy zastosowaniu syntetycznego więzadła (Ligament Augmentation and Reconstruction System – LARS) i przeszczepu autogennego.

Płocki Jędrzej, Kotela Ireneusz, Bejer Agnieszka, Pelikan Piotr, Granek Arkadiusz, Krawczyk- Suszek Marlena. Assessment of postural stability in patients after reconstruction of the anterior cruciate ligament with LARS and autogenous graft. Acta of Bioengineering and Biomechanics 2018:20,4:9-14. https://doi.org/10.5277/ABB-01204-2018-02

Płocki Jędrzej, Bejer Agnieszka, Pikuła Dominik, Kotela Ireneusz, Probachta Mirosław, Kotela Arkadiusz. Isokinetic assessment of extensor and flexor muscles of the knee joint in patients after anterior cruciate ligament reconstruction treated by the LARS method – preliminary report. Medical Studies/Studia Medyczne 2018;34(2):133–140. https://doi.org/10.5114/ms.2018.76874

Płocki Jędrzej, Pelikan Piotr, Bejer Agnieszka, Granek Arkadiusz, Krawczyk-Suszek Marlena, Kotela Ireneusz. Comparison of results of ACL reconstruction using LARS method and autogenous ST/GR graft. Acta of Bioengineering and Biomechanics 2019;21,1:113-119.  https://doi.org/10.5277/ABB-01306-2019-02

U pacjentów z zaawansowaną choroba zwyrodnieniową stawów kolanowych jedyną skuteczną metodą leczenia przewlekłego bólu jest wszczepienie endoprotezy.

Rehabilitacja po endoprotezoplastyce w dużym stopniu zależy od tego, w jakim stanie funkcjonalnym chory był przed zabiegiem. Dlatego też, w naszym Centrum Rehabilitacji etap usprawniania często rozpoczyna się przed zabiegiem operacyjnym. Głównym celem postępowania terapeutycznego w tym okresie jest redukcja bólu, usprawnienie funkcji stawu i wzmocnienie mięśni chorej kończyny. Jako leczenie uzupełniające w tym okresie zastosować można szereg zabiegów fizykoterapeutycznych o charakterze przeciwbólowym i przeciwzapalnym (krioterapia, elektroterapia, pole magnetyczne, laseroterapia wysokoenergetyczna, ultradźwięki).

We wczesnym etapie pooperacyjnym zadaniem fizjoterapeuty jest nauka samoobsługi m.in. prawidłowego siadania, wstawania oraz poruszania się za pomocą kul łokciowych po różnym terenie. W tym samym czasie, by zmniejszyć dolegliwości bólowe i stan zapalny stosuje się oziębienia stawu. Wprowadza się ćwiczenia izometryczne, synergistyczne, prowadzone i czynne operowanej kończyny dolnej, a także ćwiczenia na szynie CPM, które zwiększają zakres ruchu w operowanym stawie. W późniejszym okresie pooperacyjnym stopniowo wprowadza się ćwiczenia wzmacniające z wykorzystaniem np. metody PNF, ćwiczenia w łańcuchach zamkniętych i otwartych przy pomocy taśm oporowych bądź piłek, ćwiczeń koordynacyjnych i równoważnych na dyskach sensomotorycznych, platformie stabilometrycznej oraz nauka chodu po zmiennym podłożu.

Postępowanie usprawniające po endoprotezoplastyce stawu kolanowego powinno być prowadzone wieloetapowo, kompleksowo i systematycznie.

Badania naukowe:

Zespół badaczy z tutejszego szpitala przeprowadził badania mające na celu wprowadzenie do praktyki klinicznej i badań naukowych specyficznego kwestionariusza samooceny – Knee Outcome Survey Activities of Daily Living Scale (KOS-ADLS), który ma zastosowanie w ocenie stanu funkcjonalnego pacjentów z chorobą zwyrodnieniową stawu kolanowego i po zabiegu endoprotezoplastyki tego stawu. Wyniki badań przedstawione zostały w formie publikacji naukowej:

Szczepanik Magdalena, Bejer Agnieszka, Szymczyk Daniel, Snela Sławomir, Jabłoński Jarosław, Majewska Joanna. Polish cross-cultural adaptation and validation of the Knee Outcome Survey Activities of Daily Living Scale (KOS-ADLS) in the group of patients undergoing total knee arthroplasty. Medical Science Monitor 2018;4.  https://doi.org/10.12659/MSM.908094

Kwestionariusz Knee Outcome Survey Activities of Daily Living Scale (KOS-ADLS) – plik do podrania